De lessen van Mullhouse en Straatsburg

1. Laat de aanleg van een lightrail onderdeel uitmaken van een totaalvisie op het vervoer in een stad of regio.

Zowel Mullhouse als Straatsburg hadden grote problemen in het centrum met dikke stromen doorgaand autoverkeer die de leefbaarheid onder druk zetten. De aanleg van een lightrailverbinding is dan ook gepaard gegaan met rigoreuze ingrepen in het autoverkeer. Aanleg van ringwegen, afsluiting voor verkeer of flinke beperking daarvan zorgen in beide steden voor verbetering van het leefklimaat in de stad.  

Kijkend naar de ervaringen in Mullhouse en Straatsburg kan de ChristenUnie niet anders dan concluderen dat dit in huidige plannen voor de RGL ontbreekt. De aanleg van de RGL is nu een soloproject dat niet in samenhang met een visie op het autoverkeer en op het openbaar vervoer is uitgedacht. De ChristenUnie hoopt dan ook dat de ervaringen uit Mullhouse en Straatsburg de provincie aan het denken zet en dat het RGL-project in huidige vorm wordt heroverwogen. 

1. begin in de stad en bouw het pas later uit naar de regio

De aanleg van de lightrailverbindingen in Mullhouse en Straatsburg zijn bedoeld om grote leefbaarheidsproblemen in de binnensteden op te lossen en het autoverkeer richting de stedelijke centra terug te dringen. Daarom is de lightrail in eerste instantie een binnenstedelijk project. In Mullhouse zijn plannen om de lightrail in vorm van een lighttrain (tramtrain) uit te breiden naar een aantal gemeenten in de regio. Daarom loopt de huidige lightrail niet dwars door het centrum, maar er nauw omheen.  In Straatsburg zijn soortgelijke voornemens momenteel in uitvoering.

In vergelijking hiermee ziet de ChristenUnie dat de aanleg van de RGL aan de verkeerde kant begint. In plaats van een lightrail eerst in te bedden in de stad, wordt de RGL gelijk als regionale lijn aangelegd. En dwars door de binnenstad, zeker als vastgehouden wordt aan het Breestraattracé. Dit is vragen om problemen zeker als de lightrail in een later stadium zou worden uitgebreid.  Bovendien is de RGL een verbinding waar geen Leidenaar binnen onze stad iets aan heeft. De RGL ontsluit namelijk geen Leidse wijken. Weer een goede reden om na te denken of de aanleg van de RGL wel zo’n verstandige keus is!   

1. frequentie van de lightrail is belangrijker dan de lengte van de voertuigen

Zowel in Mullhouse als Straatsburg rijdt de lightrail met één voertuig. De voertuigen worden niet gekoppeld. De ervaringen in beide steden zijn dat als de lightrail te vol is de frequentie moet worden verhoogd, in plaats van koppeling van meerdere rijtuigen. Een langere lightrail geeft daarbij inpassingsproblemen in de binnensteden omdat dan de perrons veel langer moeten worden en de lightrail als te massief wordt ervaren.

Ook op dit punt verdienen de huidige plannen voor de RGL bijstelling. Nu wordt er namelijk vanuit gegaan dat de RGL zeker in de spits met twee voertuigen zal rijden. De ervaringen in bovengenoemde steden laten zien dat dit geen goede keus is. Als de provincie deze ervaring ter harte neemt moet de provincie zich ook bezinnen op de vraag of het dan überhaupt wel mogelijk en verstandig is om de RGL door de Breestraat aan te leggen. In de huidige planvorming is de Breestraat namelijk enkelspoor, behalve bij de halte. Uitbreiding naar dubbelspoor heeft echter grote consequenties voor de veiligheid van fietsers en voetgangers en dient daarom te worden voorkomen.

Onderzoek ter plaatse

De ChristenUnie heeft de excursie gebruikt om te onderzoeken of de straten in Mullhouse en Straatsburg wel zo vergelijkbaar zijn met de Breestraat, zoals zo vaak wordt beweerd. Janine Clement heeft daarom de smalste straten in beide steden ter plekke met een rolmaat nagemeten. In Straatsburg zelfs met hulp van de Gedeputeerde Van Veldhuizen. De smalste punten bleken daar zo’n 12,5 meter te zijn, wat op zich wel vergelijkbaar is met het gemiddelde van de Breestraat. Dit zijn de maten van de Breestraat: ter hoogte van

• hoek Prinsessekade:    11,7 m
• hoek Papegracht:         10,5 m
• Stadsbank:                  11,6 m
• Stadsgehoorzaal:         12,7 m
• V&D:                          21,1 m
• Stadhuistrap:               14,2 m
• Look:                          11,6 m
• Schrier:                       12,5 m        

De gemiddelde breedte van de straten in Mullhouse en Straatburg ligt echter wel wat hoger dan de Breestraat, nl. zo’n 18 m. Wel ligt er dan dubbelspoor in. Een groot verschil met Leiden is dat er in beide steden weinig wordt gefietst en van de enkele fietser die tussen de rails slalomt krijg je rillingen. Dit kan in Leiden fietsstad absoluut niet!

In Straatsburg is ook gekeken naar de manier waarop een lighrail bochten kan maken. In het tracé zaten inderdaad enkele flinke bochten en slingers, maar een haakse bocht zoals de RGL straks zal moeten maken bij de Beestenmarkt en bij Stadscafé van der Werff aan de Stationsweg zat er niet in. Ook de manier waarop de lightrail in Straatsburg door de bocht ging versterkt de ChristenUnie in haar twijfels of de RGL ooit de bestaande Leidse bochten zal kunnen maken.

Verantwoording

Hoewel de ChristenUnie vanaf de allereerste planvorming tegenstander is geweest van de aanleg van de RGL door de Breestraat en veel bedenkingen heeft over nut en noodzaak van de aanleg van de RGL-Oost tussen Alphen aan den Rijn en Leiden, heeft de ChristenUnie besloten om toch mee te gaan met de excursie naar Mullhouse en Straatsburg. Een excursie vormt een onderdeel van de politieke besluitvorming en biedt de deelnemers de mogelijkheden te leren van ervaringen in andere steden en om hierover met elkaar in discussie te gaan. Juist als criticaster van de huidige plannen voor de RGL was het goed om erbij te zijn, de discussie aan te zwengelen en oren en ogen open te houden voor de ervaringen in andere steden.

De ChristenUniefractie heeft bij het besluit over deelname ook de inhoud van het programma mee laten wegen. Een excursie mag geen snoepreisje zijn, waarbij vanaf en lui terras een lightrailverbinding zou worden bekeken onder het genot van een copieuze maaltijd en overvloedige wijn. Dit bleek gelukkig niet het geval. Een compact en vol programma, diverse presentaties en lezingen, een midprice hotel en reizen per en eten in de trein maakten dat het oordeel snoepreis achterwege kon blijven.

Bovengenoemde lessen en observaties maken dat de ChristenUnie de excursie een nuttige ervaring vond.

Janine Clement

Raadslid ChristenUnie Leiden